Başlangıç / Havacılık / Yazılar / Geçmişten Günümüze Ticari Hava Taşımacılığı – 4. Bölüm

Geçmişten Günümüze Ticari Hava Taşımacılığı – 4. Bölüm

HAVACILIK SEKTÖRÜNDE ETKİSİ OLAN KURULUŞLAR

Havacılık hizmetinin sivil halk ile buluşmasının ardından havayolu şirketlerinin ve havayolları kadar diğer hizmet sağlayıcıların havacılığa etkisi önemli olmaya başlamıştır. Bu yazımda bu işletmelere değineceğim.

Hava Aracı İşleticileri: Sivil havacılığın ana unsuru olan havayolu işletmeleri bu başlık altında hizmet veren asıl kuruluşlardır. Genel havacılık kapsamında bulunan, hava aracını yolcu ve yük ya da sadece yük taşımak için işleten ve kullanım faaliyetini gerçekleştiren işletmelerin tamamamını bu başlık altında sayabiliriz.

Havaalanı İşleticileri: Sistemin işlemesinde, yolcuların hizmet alacakları alanları unutmamak gerekir. Havaalanlarında pist, terminal, hangar gibi yolcuya direkt hizmet sağlanmasında kullanılan hizmet alanlarının ve ticari alanların işletiminden sorumlu olan birimlerdir. Sivil havacılığın ilk yıllarında havaalanlarının/havalimanlarının, pistlerin, terminallerin işletmeleri devletlerin elindeydi. Sanayileşmenin ve global ekonominin etkisi ile bu hizmet alanları özel işletmeler tarafından farklı bir hizmet anlayışı ile karşımıza çıkmaya başlamıştır. Devlet işletmesinde olan terminallerde zaruri ihtiyaçlar dışında verilen bir hizmet anlayışı bulunmamakta olup, özel işletmelerin bu işe girmesi ile havaalanlarını /havalimanlarını büyük ve lüks alışveriş merkezleri gibi görmeye başladık. Pist ve terminallerde teknolojik gelişmelerin yakından takip edilmesi sayesinde modern araçlarla yolculara hizmet verilmekte olan havalimanları da karşımıza çıkmaktadır.

Havaalanında / Havalimanında Hizmet Sağlayıcılar: Küresel ekonominin yayılması ile hava taşımacılık hizmetini sivil halka sunan havayolları, yolcularına uçuşlarının başlangıç aşaması itibari ile rezervasyon / bilet satış hizmetlerini, uçaktaki koltuk seçimi ve bagaj hizmeti ile ilgili işlemleri kendi personeli ile değil başka hizmet sağlayıcılar aracılığı ile vermeyi tercih etmeye başlamışlardır. Gelişen teknolojik hizmetlerin yayılması ile yer hizmetlerinin dışında bilgi işlem, muhasebesel kontroller ve teknik bakım gibi diğer hizmetler konusunda da aracı şirketlerden destek alan havayolu şirketleri bulunmaktadır. Bu kuruluşların bir kısmı birden fazla havayoluna hizmet verirken bir kısmı ise sadece bir havayolu şirketine hizmet verebilmektedir.

Bu kuruluşlara hava trafik kontrol hizmeti sağlayıcılarını, teknik bakım hizmeti veren kuruluşları, yer hizmeti (handling) kuruluşlarını, ikram (catering) hizmeti sağlayan işletmeleri, kargo ve seyahat acentelerini, araba kiralama şirketlerini, lojistik şirketleri, danışmanlık şrketlerini, sigortacılık ve bankacılık hizmetleri veren kuruluşları ve havacılık eğitim kuruluşlarını da örnek olarak verebiliriz.

Bu kuruluşlar yolculara direkt olarak yer hizmetleri olarak adlandırılan rezervasyon, bilet satış ve uçuşta koltuk numarası seçimi/ bagaj teslim işlemleri gibi uçağa kabul işlemlerine kadar olan kademelerde hizmet verirken, sivil otoritelerin ve havayollarının kurallarına uymaları gerekmektedir. Uçağa kabul edilecek ya da kabul edilmeyecek yolcuların kimler olduğunu, rezervasyon ve bilet satış aşamasında yolcudan alınması gereken belge olması durumunda kuralların neler olduğunu, uçağa kabul edilen bagaj işlemlerinde uyulması gereken kuralları ve neye göre uygulanması gerektiği kısmını bilerek hizmet vermekle yükümlüdürler. Yolcuların satın aldığı biletleri kontrol eden muhasebe şirketi son günlerde yaşadığımız hava muhalefeti gibi durumlarda yaşanan iptallerden dolayı yolcuların biletlerine yapılan ücretsiz değişiklik ya da iade kurallarının detaylarını bilerek bilet kontrolünü sağlamalıdır

Yolculara direkt hizmet vermeyen ama yaptığı çalışmalar neticesinde yolculara dolaylı olarak hizmet sağlayan kuruluşlar da havayolunun kurallarını uygulamanın dışında sivil havacılık otoritelerinin kurallarına uymakla ve uygulamakla yükümlüdürler.

Teknik bakım hizmetini veren aracı firmalar, yetkili ve lisanslı uçak teknisyeni çalıştırarak, sivil otoritelerin ya da uçak üreten firmaların yazılı kuralları çerçevesinde teknik hizmet vermelidir.

Kısaca havayolları kuralların genel çerçevesini kendileri belirleyemeyecekleri gibi havayolu şirketlerine hizmet sağlayan firmalar da kendi kurallarını belirleyemezler. Havacılıkta kuralları belirleyen sivil havacılık otoritelerinin yeri ve önemi asla atlanamaz.

Altyapı Sağlayıcıları: Havayollarının hizmet verdiği alanlarda altyapı hizmeti ile ilgili desteği veren kuruluşlardır. Avyonik sistemler ve seyrüsefer hizmeti veren işletmeler, parça üreticileri, havaalanı inşaat firmaları, hava durumları, rüzgarın yönü ve şiddeti gibi bilgileri sağlıklı ve modren teknoloji ile sağlayan araçları üreten firmalar, haberleşme hizmeti sağlayan kuruluşlar bu başlık için örnek olarak verilmektedir.

Devlet Otoriteleri, düzenleyiciler, Sivil Havacılık Otoriteleri: Tek başına ayrı bir başlık altında anlatılması gereken, özellikle kuruluş amaçlarına da değinilmesi gereken bazı otoriteler olmasına rağmen bu yazı dizisinde genel isimleri hakkında bilgi vereceğim. İlerleyen zaman içinde bu otoritelerin görevlerini ve kuruluş amaçlarını daha detaylı anlatacağım.

Sivil havacılığın büyümesine her aşamada katkısı olan otoriteler emniyetli ve etkin bir hava taşımacılığı için kuralların oluşturulmasından, uygulanmasından sorumlu olan, gerek yolcuların haklarını gerekse havayolu şirketlerinin haklarını en sağlıklı şekilde korumayı amaçlayan Uluslararası Sivil Havacılık Otoriteleri ve havayollarının bağlı oldukları ülkelerin sivil havacılık otoriteleri bu başlık altında yer almaktadır.

Her ülkenin kendi Sivil Havacılık Otoritesi dışında uluslararası yaptırım gücü olan sivil havacılık otoriteleri arasında Uluslararası Sivil Havacılık Teşkilatı (ICAO), sivil havacılığın ticari yönü ile ilgilenen Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği (IATA), Hava Seyrüsefer Emniyet Örgütü (European Organisation for the Safety of Air Navigation-EUROCONTROL), Havacılık Otoriteleri Birliği (Joint Aviation Authorities-JAA), Avrupa Havacılık Emniyeti Ajansı (European Aviation Safety Agency-EASA), Sivil Havacılık Otoritesi (CAA), Federal Havacılık Yetkilisi (FAA), her devletin kendi ulusal sivil havacılık otoritesi, gümrük ve güvenlikle ilgili kuruluşlar düzenleyici ve denetleyici olarak hava taşımacılığı sistemine hizmet vermektedirler.

Son Kullanıcılar: Havayolu taşımacılığı sisteminin son kullanıcısı olarak havayolu şirketlerinin müşterisi olan yolcular ve kargo sahipleri bu başlık altındadır. Yolcular seyahat edecekleri uçuş ile ilgili bilet satın aldıkları veya kargo hizmeti satın aldıkları andan itibaren son kullanıcılar olarak kabul edilirler.

Şebnem BAYEZIT

Önemli Not: Bu yazının her türlü hakkı, değerli hocamız Sn. Şebnem BAYEZIT Hanım’a aittir. Kendisinin izni olmadan kısmen veya tamamen başka platformlarda yayınlanmaz.
Yeri gelmişken, bizleri kırmayarak bu yazı dizisini kaleme alan Sn Hocamıza sonsuz teşekkürler…

Hakkında: burakveelif

Ben burakveelif..! Yıllardır kullandığım tabir ile, “internet denizinde bir damla”. Yaklaşık 10 yıldır blog yazarlığı ile beraber, amatör olarak başladığım web maceramda, başta joomla!, wp, smf gibi hazır scriptlerin yanında html, php gibi yazılım dilleri ile de "amatör" olarak ilgilenme fırsatı buldum. Detaylar için lütfen tıklayınız>>>

İlginizi Çekebilir

Komponent Bakım Lisansı ve Dünya Sivil Havacılığında Söz Sahibi Olmak

Bilindiği üzere, Uçak Bakım işlemleri ve Personel konusunda bir dizi ulusal ve uluslararası regulasyon var …